Eramu in l’anni cinquanta
di u seculu
scorsu.
Aviu da andà in
Aiacciu. Ogni volta, era
per mè l’occasione di
rivede à quandu
Simonu d’Aullè, pueta
di prima trinca, à quandu
Taviu Multedo, di
Calcatoghju, dettu
Taviu d’Urcina, pueta
anch’ellu, chì cullaburò
à “U Fucone” di Don
Petru de Mari ed à “U
Muntese” di Petru
Ciavatti. Pe’ spiegà a so
intisgiata per Aiacciu, Taviu mi dicia ch’ellu avia
l’aguluccia in corpu.
Mi piacia à piglià u trenu per piglià, in Aiacciu, u
battellu per l’Algeria, cù a mio famigliola, essendu
maritatu in ‘ssu paese. U ritimu di u trenu mi dava
u metru per cumpone i mio versi.
Unu chì spartia cun mè st’amore di u trenu fù Prete
Dumenicu Carlotti, di U Petrosu, dettu Martinu
Appinzapalu. Su pueta màrtire, u lascionu more in
prighjò, in Marseglia, per essesi solamente dettu
rumanu, cum’è Lord Byron, o milanese, cum’è
Stendhal o puru cum’è quellu pueta viculese di l’ottucentu1
chì, ben chè gran funziunariu in Francia,
ebbe l’ardì di scrive, in “La Patria dell’ Italiano” :
…Non è Milano la patria mia ;
Pingue2 è la terra di Lombardia
e de’ suoi figli gentile è il cor ;
lieta3 di gelsi4, lieta d’armenti5,
ricca di belle città fiorenti ;
ma Italia tutta più bella è ancor…
Prete Carlotti hà cantatu «Trinnichellu ».
Stemulu à sente :
« Quandè tù pigli u trenu
ta ta ta,
Trinnichellu di Funtenu6,
porta puru un zanu pienu,
ta ta ta.
chì prima di ghjunghje à portu,
sì scuraghjiatu7 è mortu !…
Eccu à Borgu la vittoria !8
rinfrescati la memoria :
quì si cuprinu di gloria
li miliziani Cirnesi,
Paoli contru i Francesi !
senza rombu di cannoni,
una mane à l’assimbroni,
li vestuti di pilone
inchjustronu9 prigiuneri
ondeci mila guerrieri10… »
U fattu si stà ch’in quattru è tre sette aghju scrittu
ottu versi ispirati forse, senza avvedemine, di u
puema « Visione » di Petru Giovacchini, u mio
pueta predilettu, ma u meiu, u puema, era disgraziosamente
in lingua francese.
Eccumi in Aiacciu, accoltu da Taviu chì, subitu, mi
parlò d’un cuncorsu di puesie urganizatu da « La
Légion Violette », rivista di u ministeru di
l’Istruzzione publica cù u scopu di caccià un libru
cumpostu da i cinquanta sunetti più belli.
Eiu, sunetti ùn ne aviu mai fattu s’ella ùn era quelli
ch’omu face quand’ellu s’hè chjappi da a svegliula,
ch’omu ùn si pò piglià u sonnu : tandu si dice chì si
face sunetti.
Dopu avè lettu i miò dui quatrini à Taviu, ellu m’incuraggì,
dicendumi chì, per i terzetti, tuttu stava à
principià. I quatrini eranu fatti di fusti alti cum’è
quelli di e fureste di l’Uspidale è di Marghese chì,
pocu tempu fà, aviu vistu vicinu à u Monte di a
Vacca Morta. Quelli versi dicianu :
« Je vais souvent me récitant des vers
qu’ils soient français d’Italie ou de Corse,
des vers qui sont venus crever l’écorce
de mon esprit « ondoyant et divers ».
Et c’est ainsi qu’au long des soirs d’hiver,
je vois des pins géants bomber le torse
dans un si grand déploiement de leur force
qu’on a fait d’eux les rois du palais vert. »
Turnatu à casa , mi sò pruvatu à cumplettà u futuru
capulavoru. Dopu à i pini ci vulia un ponte, un paisanu
cu u so cursinu, un stagnu di a piaghja cù i so
sarapicchi chì cu e so frebbe, avianu accurtatu a vita
d’i nostri antichi.
E cusì pobbi compie u mio quadrettu ch’o dedicai à
u mio cumpagnu di liceu Farrandu Ettori.
U tempu passò. Tantu Taviu ch’ed eiu, aviamu mandatu
i nostri sunetti ad a « Legione Viuletta. »
Taviu era un veru pueta tantu in corsu ch’in
francese. Avia fattu e so prove. Quand’ellu morse
truvonu u so sulaghjolu colmu d’ogni sorte di puesie ch’à tal puntu chì u so paisanu Ghjuvan
Maria Arrighi ne fece stampà una bella manata
intestata “Rimi”
Or disgraziatamente, l’inviu di Taviu ùn fù micca
agraditu. Ad a mio gran’ surpresa, u meiu intestatu
“Premier sonnet” fù stampatu ind’un librone, forse
per incuraggimi, a miò mudestia essendu al paru di
quella di e viulette di a legione puetica.
Eccu dunque i miò terzetti:
“Un pin semble rêver près du grand pont.
Un chien aboie. En écho lui répond
un paysan chantant sa cantilène,
et le soir qui descend sur le chemin
jusqu’à l’étang miroitant dans la plaine
tout doucement me conduit par la main. »
Da stu ghjornu, gratune à Taviu d’Urcina, aghju
cuntinuatu à cumpone quadretti ancu puru quandu
ùn sò chjappu da a svegliula.
1. Ndar. : Giuseppu Multedo.
2. Grassa ;
3. Furtunata ;
4. Chjelze ;
5.bande d’animali.
6. Stroppiatura di Fontaine, u direttore di a cumpagnia
7. Scuraggitu è scunquassatu
8. I francesi rispinti ci si furtifichiinu ma, assalti cun
estrema viulenza u primu d’uttobre 1768, da
Pasquale Paoli, dopu trè assalti selvatichi à quali,
travestiti da pastori ed armati d’archibusgiu, participonu
ancu e donne, duvinu cede è ritirassi in Bastia.
Rinchjusenu
Ricordu d’una prugantula di e sette veghje di Natale
chì parla d’ondeci mila vergini tombe ind’un’isula
da i Unni o puru da u nome di un’isula di u Nordu
di l’Antille.