Accolta
Accolta Cap'articulu Interviste Attualità Cultura Crunichette Sport Lingua


Articulu di u numaru 6, Lugliu di u 2007


A Corsica francese



U tempu tracorse è a Corsica diventò francese. Più per forza chè per amore è dopu à negozii frà Ghjènuva è a Francia induve ogni parte circava à ingannà à l’altra è senza mancu circà à sapè ciò chì i Corsi pensàvanu di l’affare. Ma, elli, ùn stètenu tantu à significalla à u vincidore di l’imbrogliu. E li tuccò à i Francesi à intraprende una guerra longa è penosa per impone e so vuluntà. “Trente mille hommes vomis sur nos côtes … » scrisse u futuru Napuleone. Li ci volse un annu à ss’armata meraculosa per francà i trent’ ottu chilòmetri da Bastia à Ponte Novu.

Arricurdèmuci chì in quellu mentre a Corsica ùn cuntava chè centu è trèdeci mila abbitanti, secondu à Jean Defranceschi, è cusì capisceremu ciò ch’elli vàlenu i detti di quelli chì prutèndenu chì a Corsica s’hè data à a Francia cun entusiasmu è chì dunque ella hè un peccatu di vultà in daretu !

A u statu monàrchicu u più putente di i circondi di u Mediterraniu li ci volse una bella stonda per batte e milizie pupulari pauline. Perchì tuttu ùn fubbe compiu in Ponte Novu è chì a lotta durò torna. Certi cèrcanu à facci crede chì u pòpulu ùn era micca tuttu daretu à Pasquale Paoli è ch’ella fubbe cun entusiasmu ch’elli diventonu francesi. Hè certa chì circhendu bè si ponu sempre truvà traditori è ghjente chì si vendia cume in tutte e lotte culuniali. E dinò ghjente chì èranu opposti à a pulìtica di u Capu di a nazione, cume altrò ...

Dopu à Ponte Novu, a lotta benchè amurtulita cuntinuvò è cume prova ùn ci hè bisognu chè di mintuvà i fatti gloriosi di i Marbeuf, Morand, Berthier, Saint-Michel ... chì ùn si ponu dilli tutti. E po’ aghju prumessu d’ùn parlanne più, ma si pò accertà senza paura d’esse cuntradettu ch’ella fù sottu à l’imperiu chì a ripressione pigliò una stesa mai cunnisciuta.

Napuleone, chì era statu paulistu, videndu àpresi u so tremendu destinu volse fà tuttu perchì i Francesi ùn si scurdèssinu chì u so paese, a Corsica, ùn era francese chè dapoi pocu tempu è à pena à casu è ch’ellu era cusì perch’ellu ùn pudia esse altru. E Paoli, ellu stessu, videndu chì a libertà era stabbilita in Francia fece ancu ellu l’eloghju di a revuluzione di Francia sperendu chì a Corsica accustata à sìmule nazione republicana truveria a pace chì li era sempre mancata. Ma quessa pocu durò. Paoli si rese contu chì in l’affare di l’invasione di a Sardegna è u so fiascu parechje tràppule li èranu state tese è chì u sangue rivuccatu à fiumi da u Terrore ùn pudia vene da un guvernu chì vulia travaglià à prò di u so pòpulu.

E a fece sapè. Fubbe tandu chì Lucianu Bonaparte si vantò d’avè redattatu a lèttera di denuncia chì avia fattu decretà da a Cunvenzione chì Paoli duvia esse arrestatu cume traditore. I revuluziunarii francesi, dopu à avè carcatu à Paoli di lode è di fiori, cambionu d’avisu è u cuprinu di vituperii. Ma d’arrestà à Paoli ùn era un òpera cusì scuccagnata. Questu lampò una chjama à l’Inguilterra è à a Marina inglese, maestra di u mare.

E ghjè da quessa chì certi “stòrichi” francesi è ancu corsi u dichjaronu traditore. Ma di qualessa a Patria ?

Francescu PERFETTINI